اختلال ADD چیست؟
تفاوت آن با ADHD و روشهای درمان
آیا فرزند شما زود حواسش پرت میشود؟ تکالیفش را نیمهکاره رها میکند؟ وسایلش را مدام گم میکند؟
این رفتارها همیشه به معنای تنبلی یا بینظمی نیستند و ممکن است نشانهای از اختلال نقص توجه (ADD) باشند.
در این مقاله با علائم، تفاوت ADD و ADHD، روشهای تشخیص و درمان آشنا میشوید.
حفظ توجه و تمرکز برای انجام بسیاری از فعالیتهای روزمره ضروری است. از انجام تکالیف مدرسه و یادگیری مهارتهای جدید گرفته تا انجام وظایف شغلی و مدیریت کارهای روزانه، همه این فعالیتها به سطحی از توجه نیاز دارند. برخی کارها به مرور زمان برای ما خودکار میشوند و به تمرکز کمتری احتیاج دارند، اما فعالیتهای پیچیدهتر همچنان به تمرکز پایدار وابسته هستند.
با این حال، برخی افراد در حفظ توجه و تمرکز خود دچار مشکل هستند. آنها بهراحتی حواسشان پرت میشود، کارهای خود را نیمهکاره رها میکنند یا در سازماندهی فعالیتهای روزمره با چالش روبهرو هستند. در بسیاری از موارد، این مشکلات میتواند به اختلال نقص توجه یا ADD مرتبط باشد.
در این مقاله از ذهنیکو به بررسی کامل اختلال ADD، علائم آن، تفاوت ADD و ADHD و روشهای مؤثر درمان خواهیم پرداخت.
اختلال ADD چیست؟
ADD مخفف عبارت Attention Deficit Disorder و به معنای اختلال نقص توجه است. این اصطلاح در گذشته برای توصیف افرادی به کار میرفت که مشکلات قابلتوجهی در تمرکز، توجه پایدار، برنامهریزی و حافظه کاری داشتند اما علائم بیشفعالی را نشان نمیدادند.
امروزه در نظامهای تشخیصی جدید، ADD بهعنوان یک اختلال مستقل شناخته نمیشود و در واقع یکی از زیرگروههای اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) محسوب میشود. به بیان ساده، افرادی که قبلاً با تشخیص ADD شناخته میشدند، اکنون در دسته ADHD با غلبه علائم بیتوجهی قرار میگیرند.
این افراد ممکن است آرام، کمتحرک و حتی ساکت به نظر برسند، اما در تمرکز، پیگیری وظایف، مدیریت زمان و سازماندهی فعالیتها با مشکلات جدی مواجه باشند.
علائم اختلال ADD
مهمترین ویژگی اختلال ADD، نقص در توجه و تمرکز پایدار است. البته این مشکل در افراد مختلف به شکلهای متفاوتی ظاهر میشود. برخی افراد در انجام تکالیف دچار مشکل هستند، برخی دیگر مرتب وسایل خود را گم میکنند و بعضی نیز در پیگیری کارهای روزمره ناتوان هستند.
علائم شایع اختلال ADD عبارتاند از:
۱. بیدقتی در انجام کارها
افراد مبتلا به ADD معمولاً جزئیات مهم را نادیده میگیرند و اشتباهات ناشی از بیدقتی در کارهای آنها دیده میشود. برای مثال ممکن است بخشی از یک تکلیف یا دستورالعمل را جا بیندازند.
۲. مشکل در حفظ توجه
تمرکز طولانیمدت روی یک فعالیت برای این افراد دشوار است. آنها ممکن است هنگام گوش دادن به درس، مطالعه یا انجام یک بازی ذهنی بهسرعت تمرکز خود را از دست بدهند.
۳. گوش ندادن در مکالمات
گاهی به نظر میرسد فرد به صحبتهای دیگران گوش نمیدهد، در حالی که ذهن او درگیر افکار مختلف شده و دچار حواسپرتی است.
۴. ناتوانی در پیروی از دستورالعملها
اجرای چند دستور پشت سر هم برای این افراد دشوار است. آنها ممکن است کاری را شروع کنند اما قبل از پایان آن، سراغ فعالیت دیگری بروند.
۵. ضعف در سازماندهی و برنامهریزی
مدیریت زمان، برنامهریزی برای انجام تکالیف و رعایت زمانبندیها معمولاً برای افراد دارای ADD چالشبرانگیز است.
۶. اجتناب از فعالیتهای ذهنی طولانی
تکالیف درسی، مطالعه طولانی، نوشتن گزارش یا فعالیتهایی که نیاز به تمرکز مداوم دارند معمولاً برای این افراد خستهکننده و دشوار است.
۷. گم کردن مداوم وسایل
گم کردن مداد، پاککن، کتاب، کلید، کیف یا سایر وسایل شخصی از مشکلات رایج این افراد است.
۸. حواسپرتی شدید
کوچکترین محرک محیطی میتواند تمرکز آنها را برهم بزند. صدای تلویزیون، رفتوآمد افراد یا حتی یک فکر ناگهانی ممکن است باعث قطع تمرکز شود.
۹. فراموشکاری در فعالیتهای روزمره
فراموش کردن قرارها، انجام تکالیف، پرداخت قبوض یا پیگیری کارهای روزانه از دیگر علائم رایج اختلال ADD است
تفاوت ADD و ADHD چیست؟
یکی از پرسشهای رایج والدین این است که تفاوت ADD و ADHD چیست؟
واقعیت این است که ADD امروزه بهعنوان یک تشخیص مستقل شناخته نمیشود و در واقع یکی از انواع ADHD محسوب میشود.
اختلال ADHD معمولاً در سه الگوی اصلی دیده میشود:
ADHD با غلبه بیتوجهی
در این نوع، مشکلات تمرکز و توجه برجسته هستند و فرد علائم بیشفعالی چندانی ندارد. این همان حالتی است که در گذشته ADD نامیده میشد.
ADHD با غلبه بیشفعالی و تکانشگری
در این حالت کودک یا بزرگسال بیقرار است، زیاد صحبت میکند، نمیتواند یکجا بنشیند و رفتارهای تکانشی دارد.
ADHD نوع ترکیبی
در این نوع، فرد هم علائم نقص توجه و هم علائم بیشفعالی و تکانشگری را بهطور همزمان تجربه میکند.
بنابراین میتوان گفت:
هر فرد مبتلا به ADD در واقع نوعی ADHD دارد، اما هر فرد مبتلا به ADHD الزاماً ADD نیست.
اختلال ADD در کودکان چگونه دیده میشود؟
بسیاری از کودکان مبتلا به ADD برخلاف کودکان بیشفعال، رفتارهای پرجنبوجوش و دردسرساز ندارند. به همین دلیل تشخیص آنها معمولاً دیرتر انجام میشود.
این کودکان ممکن است:
- در کلاس درس خیالپردازی کنند.
- تکالیف خود را ناقص انجام دهند.
- وسایل خود را مرتب گم کنند.
- در یادگیری دروس با وجود هوش طبیعی مشکل داشته باشند.
- در مدیریت زمان ضعف داشته باشند.
- فراموشکار به نظر برسند.
به دلیل همین ویژگیها، گاهی این کودکان به اشتباه تنبل، بیانگیزه یا بیمسئولیت شناخته میشوند.
اختلال ADD در بزرگسالان
اختلال نقص توجه فقط مختص کودکان نیست و بسیاری از افراد علائم آن را تا بزرگسالی تجربه میکنند.
علائم ADD در بزرگسالان میتواند شامل موارد زیر باشد:
- فراموش کردن قرارهای مهم
- ناتوانی در مدیریت زمان
- به تعویق انداختن کارها
- بینظمی در محیط کار یا منزل
- دشواری در تمرکز روی جلسات و گفتگوها
- ناتمام گذاشتن پروژهها
- احساس آشفتگی ذهنی مداوم
این مشکلات میتوانند روی عملکرد شغلی، تحصیلی و روابط اجتماعی فرد تأثیر بگذارند.
درمان اختلال ADD
خبر خوب این است که اختلال ADD قابل مدیریت و درمان است. هرچه تشخیص زودتر انجام شود، نتایج درمان بهتر خواهد بود.
روشهای درمانی معمولاً شامل موارد زیر هستند:
آموزش والدین
والدین یاد میگیرند چگونه محیط خانه را برای افزایش تمرکز کودک مناسبسازی کنند و رفتارهای حمایتی مؤثرتری داشته باشند.
کاردرمانی شناختی
کاردرمانی به کودک کمک میکند مهارتهای توجه، حافظه کاری، برنامهریزی و عملکردهای اجرایی مغز را تقویت کند.
رفتاردرمانی
رفتاردرمانی به کودک و خانواده کمک میکند راهکارهای عملی برای مدیریت مشکلات توجه و سازماندهی فعالیتها یاد بگیرند.
آموزش مهارتهای اجرایی
این مهارتها شامل مدیریت زمان، برنامهریزی، اولویتبندی و تکمیل وظایف هستند.
درمان دارویی
در برخی موارد و با تشخیص روانپزشک کودک و نوجوان، دارودرمانی نیز میتواند بخشی از برنامه درمان باشد.
چه زمانی باید برای ارزیابی ADD اقدام کرد؟
اگر کودک یا نوجوان شما:
- تمرکز بسیار پایینی دارد
- تکالیف را نیمهکاره رها میکند
- وسایل خود را مرتب گم میکند
- در برنامهریزی و سازماندهی مشکل دارد
- با وجود هوش مناسب عملکرد تحصیلی ضعیفی دارد
بهتر است توسط متخصص ارزیابی شود.
تشخیص زودهنگام میتواند از افت تحصیلی، کاهش اعتمادبهنفس و مشکلات اجتماعی در آینده جلوگیری کند.
خدمات تخصصی ارزیابی و درمان اختلال ADD در ذهنیکو
در ذهنیکو، کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال نقص توجه توسط تیمی از متخصصان شامل روانشناس کودک، کاردرمانگر و سایر درمانگران مرتبط بهصورت جامع ارزیابی میشوند.
پس از ارزیابی دقیق، برنامه درمانی اختصاصی برای هر کودک طراحی میشود که میتواند شامل کاردرمانی شناختی، آموزش والدین، مداخلات رفتاری و سایر خدمات تخصصی باشد.
هدف ما در ذهنیکو این است که کودک بتواند تواناییهای واقعی خود را شکوفا کند و با تمرکز بهتر، عملکرد موفقتری در مدرسه، خانه و روابط اجتماعی داشته باشد.
درج دیدگاه